You are here

NVK werkboek kinderhematologie

logo NVKHet werkboek Kinderhematologie is door leden van de sectie Benigne Hematologie van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) opgesteld en wordt door hen onderhouden. Het werkboek bevindt zich op de webserver van de Nederlandse Vereniging voor Hematologie (NVvH). De NVvH heeft het werkboek Kinderhematologie echter niet geautoriseerd. De NVvH is tevens niet betrokken geweest bij de samenstelling van het werkboek en is niet verantwoordelijk of aansprakelijk voor de aangeboden informatie. Klik hier om contact op te nemen met de redactie.

Congenitale trombocytopenie

september 2012

Auteur: P. Brons


Inleiding

Bij een congenitale trombocytopenie bestaat er een aangeboren tekort aan bloedplaatjes (trombocyten < 150 x 10(9). Het is een relatief zeldzame oorzaak van trombocytopenie, Meer dan 95% van de kinderen met trombocytopenie heeft een niet congenitale vorm zoals (chronische) immuungemedieerde trombocytopenie (ITP) of een medicatie-geïnduceerde trombocytopenie. 

Pathofysiologie

Het ontstaan van een congenitale trombocytopenie wisselt per ziektebeeld en zal niet hier niet uitgebreid beschreven worden en is ook nog niet voor elk ziektebeeld precies bekend. Vaak wordt het veroorzaakt door een uitrijpingsstoornis in het beenmerg, wel of niet geassocieerd met andere afwijkingen

naar boven naar boven

Kliniek

Bij kinderen met een verhoogde bloedingsneiging, zich uitend in slijmvliesbloedingen, petechiën en hematomen of doorbloeden van wondjes of na trauma-operatie, kan gedacht worden aan een trombopenie. Een verworven, immuungemedieerde trombopenie (ITP) of medicatie geinduceerde trombopenie komt veel vaker voor en dit dient dan ook als eerste uitgesloten te worden.(Zie DD neonatale trombopenie en trombopenie ouder kind [LINK]).

Een congenitale trombocytopenie is een zeer zeldzaam ziektebeeld. Bij kinderen die zich op zeer jonge leeftijd presenteren met een trombopenie (jonger dan 6 maanden), kinderen met een familiaire belasting voor een trombopenie of een hematologsiche maligniteit, kinderen met dysmorfe kenmerken, zoals afwijkingen in ledematen, cataract of andere pathologie, zoals doofheid of nierfalen, is het zinvol om te denken aan congenitale trombocytopenie of trombocytopenie, passend binnen een syndroom (zie tabel 2) Ook geen reactie op immuunmodulerende therapie, ingezet bij ITP, of juist een opvallend goede reactie op trombocyten zijn een reden om aan een congenitale trombocytopenie te denken (zie tabel 1).

naar boven naar boven

Diagnostiek

De diagnostiek bij een trombopenie bestaat uit verschillende stappen: 1. uitsluiten pseudotrombocytopenie (EDTA fenomeen, ontstaat alleen in EDTA buis en is onschuldig voor patiënt), door afname van citraat bloed, 2. uitsluiten van uitval andere cellijnen (zie stroomdiagram pancytopenie LINK), 3. uitsluiten secundaire oorzaak trombopenie (mn ITP, medicatie, DIS), 4. bepalen van Mean Platelet Volume (MPV) en trombopoetine (TPO; www.sanquin.nl/producten-diensten/diagnostiek/diagnostische-testen/?detail=692), echter bij myelodysplastisch syndroom soms normaal TPO. Tabel 3 geeft informatie over moleculaire diagnostiek.

naar boven naar boven

Behandeling

Bij kinderen met een bewezen congenitale trombocytopenie, zal het beleid bestaan uit goede follow up, altijd in samenwerking met een kinderhematoloog. Bij bloedingsneiging of geplande operaties kan een trombocytentransfusie (link transfusie kaart) overwogen worden. Tranexaminezuur (cyklokapron) kan gegeven worden als fibrinolyse remmer bij slijmvliesbloedingen.

Indien een kind een trombocytopenie eci heeft, niet passend bij een ITP, wordt geadviseerd te overleggen met een kinderhematoloog voor inzetten van verdere diagnostiek.

naar boven naar boven

Valkuilen

Kinderen met een congenitale trombocytopenie kunnen zich presenteren op dezelfde manier als een kind met ITP. Dit ziektebeeld komt veel vaker voor. Indien de trombopenie persisteert, niet reagerend op immuunmodulerende therapie of bij syndromale kenmerken: denk aan een congenitale trombopenie.

Vraag goed naar de familieanamnese bij kinderen met een trombopenie, om bijvoorbeeld familiaire syndromen, incl syndormen met een verhoogde kans op maligniteit.

naar boven naar boven


Literatuur

Balduini, C.L., et al., Inherited thrombocytopenias: a proposed diagnostic algorithm from the Italian Gruppo di Studio delle Piastrine. Haematologica, 2003. 88(5): p. 582-92.

Bolton-Maggs, P.H., et al., A review of inherited platelet disorders with guidelines for their management on behalf of the UKHCDO. Br J Haematol, 2006. 135(5): p. 603-33.

Links

www.skion.nl

naar boven naar boven


Tabel 1 - Samenvattende tabel beenmergfalen met single cell cytopenie megakaryocytaire reeks (bron www.skion.nl)

 
FA
 
CAMT
 
FDP/AML
 
DYS
 
TAR
 
ATRUS
 
MDS
ANAMNESE
Dysmaturiteit
+/-
-
-
-
-
-
-
Leeftijd eerste klachten
variabel
<1jr
onbekend
<1jr
<1jr
onbekend
variabel
Groeistoornis
+/-
 
-
 
 
-
 
Familiair *
+/-
lijkt autosomaal recessief
autosomaal dominat
X linked
lijkt autosomaal recessief
autosomaal dominant
 
Skeletafwijkingen
duim, radius en andere
-
-
-
radius
synostosis radius en ulna
-
 
LICHAMELIJK ONDERZOEK
 
 
duim, radius aplasie, andere cong afw
 
geen specifieke afwijkingen
 
radius aplasie, hoefijzer nier, cardiale afw
synostosis radius en ulna
milt soms­
LABORATORIUM dx; 1e stap
 
TPO
­
­­­
onbekend
N of ­
­­­
onbekend
 
Glycocalicine
N/¯
¯¯
onbekend
N/¯¯
¯¯
onbekend
N/¯¯
 
LABORATORIUM dx; 2e stap
 
HbF
­
N/­
onbekend
N
N
onbekend
­
MMC-test
­ gevoeligheid
N
 
N
N
N
N
N
Beenmerg
 
 
 
 
 
 
 
Megakaryocyten
¯
afwezig
N, iets ¯
N
afwezig
onbekend
¯ of ­
Dysplasie
-
-
 
+++
-
onbekend
++
Cytogenetica
clonale afw
N
 
N
N
N
onbekend
clonale afw; monosomie 7
Botbiopt
 
 
 
 
 
 
 
Cellulariteit
¯
verlaagd
N
N
geen megakaryocyten
onbekend
¯ of ­

* in literatuur vermeld, niet altijd dit overervingspatroon volgend

 

Alle materiaal betreffende deze patiënten wordt door het SKION verzameld en verzonden voor verdere diagnostiek; Bij vragen kan behandelend arts contact opnemen met SKION/ leden protocolcommissie single cell cytopenie megakaryocytaire reeks. Zie www.skion.nl en stuk beenmergfalen voor referenties voor verdere beschrijving ziektebeelden

FA = Fanconi anemie; CAMT = Congenitale amegakaryocytaire trombocytopenie; FDF/AML = Familiale plaatjesdysfunctie met predispositie voor acute myeloide leukemie; DYS = Dyserytropoëtische anemie en trombocytopenie; TAR = Congenitale amegakaryocytaire trombocytopenie met afwezige radii; ATRUS = Congenitale amegakaryocytaire trombocytopenie met radio-ulnaire synostose; MDS = Myelodysplastisch syndroom; cong = congenitaal; afw = afwijking(en); N = normaal; + = aanwezig, - = afwezig; ¯ = verlaagd; ­ = verhoogd; jr = jaar; TPO = trombopoietine; MMC test = mitomycine test.

 

Tabel 2 - Kenmerken syndromale trombocytopenie

 
Syndromale kenmerken
Diagnostiek
WAS
Immunodeficiëntie
Morfologie
Flowcytometrie
Moleculaire biologie
MYH9
Gehoorsverlies
Nierfalen
Cataract
Morfologie
WBC NMMHC-IIa
Mutatie screening
FDP/AML
AML (in familie)
Mutatie screening
XLT& dyserythropoiese
 
Stoornissen erythrocyt
Morfologie
Beenmergonderzoek
Mutatie screening
CTRUS / TAR
Radio-ulnaire synostose/ afwezige radii
Beenmergonderzoek
Mutatiescreening (CTRUS)
VCFS
Palatoschizis
Cardiale afwijkingen
Dysmorfieën
Karyotype
TCPT/JBS
Mentale retardatie
Cardiale afwijkingen
Dysmorfieën
Morfologie
Elektronenmicroscopie
Karyotype

 

FA = Fanconi anemie; CAMT = Congenitale amegakaryocytaire trombocytopenie; FDF/AML = Familiale plaatjesdysfunctie met predispositie voor acute myeloide leukemie; DYS = Dyserytropoëtische anemie en trombocytopenie; TAR = Congenitale amegakaryocytaire trombocytopenie met afwezige radii; ATRUS = Congenitale amegakaryocytaire trombocytopenie met radio-ulnaire synostose; MDS = Myelodysplastisch syndroom

cong = congenitaal; afw = afwijking(en); N = normaal; + = aanwezig, - = afwezig; ¯ = verlaagd; ­ = verhoogd; jr = jaar; TPO = trombopoietine; MMC test = mitomycine test.

 

 

Tabel 3 - Moleculaire diagnostiek bij single cell cytopenie megakaryocytaire reeks

 
FA
CAMT
FDP/AML
DYS
TAR
ATRUS
MDS
MOLECULAIRE dx
gen
 
C-MPL
Runx-1
GATA-1; Fli-1; FOG-1; NF-E2; Gfi-1b
grote deletion
HOXA11
 
 
lokatie
 
1p35
 
Xp11.23
1q21.1
(homeobox gen; 7p15-14),
 
%
 
100
 
 
klein %
klein %
 
contactpersoon
VUmc
Adam
chromosoomdiagnostiek (020- 4440746)
Sanquin; M.de Haas;
M. Bruin (protocolcommissie)
Dr. Matthias Ballmaier
thrombozytopenie@mhhannover.de of tel +49 (0)511 / 532-9588, -9036
iom P. Brons
(protocolcommissie)
M. den Boer; ErasmusMC Rdam; m.l.denboer@erasmusmc.nl
010-46388224 of 010-46388340