You are here

Opleidingseisen hematologie

Dit is een gedetailleerde uitwerking van het NIV opleidingsplan 2015 (hoofdstuk 4a - hematologie).

Dashboard


Opleidingseisen voor de differentiatie Hematologie binnen de Interne Geneeskunde

(geldend vanaf januari 2014)

Landelijk onderwijs: (verplichte) opleidingsonderdelen & tools Hematologie

In de agenda zijn bepaalde events gemerkt:
V (= verplicht opleidingsonderdeel)
! (= aanbevolen)

V Voor de AIOS is tijdens de opleiding in de differentiatie aantoonbare aanwezigheid verplicht op:

Zie par. 3.3.3

In individuele opleidingscentra kunnen aanvullend nog andere opleidingsonderdelen verplicht gesteld zijn.

! Deelname aan de volgende activiteiten wordt sterk aanbevolen:

Online learning platforms & tools

Overige:

1.      Definitie van de differentiatie

De differentiatie Hematologie is het onderdeel van de Interne Geneeskunde dat zich richt op de diagnostiek en de behandeling van ziekten van het bloed, van de bloedvormende en lymfatische weefsels en van stoornissen in de hemostase.

2.      Omschrijving takenpakket internist met differentiatie Hematologie

De internist-hematoloog heeft een diepgaande kennis van de klinische presentatie, diagnostiek en behandeling van de ziekten van het bloed en van de bloedvormende en lymfatische weefsels, alsmede van trombose en hemostase problematiek. Hij/zij is deskundig op het terrein van indicaties voor en complicaties van toediening van bloedproducten, en van gangbare laboratoriumtechnieken van een bloedtransfusielaboratorium. Van de internist-hematoloog wordt verwacht dat hij/zij de essenties en implicaties van de uitvoering van het morfologisch, flowcytometrisch, moleculair-biologisch en hemostase laboratoriumonderzoek kent. Hij/zij is de coördinator van de behandeling van de patiënt met een hematologische aandoening. Hij/zij is een discussiepartner van de radiotherapeut, chirurg, patholoog en de microbioloog/infectioloog. Hij/zij heeft daarbij een goed begrip van de mogelijkheden en beperkingen van protocollaire geneeskunde. De internist-hematoloog heeft bijzondere aandacht voor en ervaring op het terrein van de supportive care en de psychosociale begeleiding van patiënten met levensbedreigende of terminale ziekten en hun familie.

Zie ook het Opleidingsplan Interne Geneeskunde [september 2015]. 

3.      Opleidingsprogramma

3.1       Vooropleiding

De opleiding van vier jaar (common trunk) tot internist dient voltooid te zijn, inclusief de verplichte stages consultatieve werkzaamheden, poliklinische werkzaamheden en intensive care. Bij voorkeur zijn de keuzestages infectieziekten en oncologie gevolgd.

3.2       Opleiding in de differentiatie

De volgende opleiding voor de differentiatie Hematologie staat vervolgens ter beschikking:

Registratie voor de differentiatie Hematologie waarbij na het verplichte basispakket Hematologie (zie 3.3.1) een verdiepingsstage (zie 3.3.2) wordt gevolgd voor extra training in òf hemato-oncologie en/of stamceltransplantatiekunde, òf hemostase en trombose, òf immunohematologie / transfusiegeneeskunde. Hij/zij ontwikkelt zich zo tot internist-hematoloog met specifiek aandachtspunt hemato-oncologie, hemostase / trombose of transfusiegeneeskunde.              

3.3.      Verplichte stageonderdelen

= basispakket + verdiepingsstage

3.3.1 Basispakket Hematologie (18 maanden)

+ Klinische stage (12 maanden) op een verpleeg- en stamceltransplantatie-afdeling met vooral of uitsluitend patiënten met hematologische aandoeningen (Hematologische Intensive Care). Tot deze stage behoort:

  • de dagelijkse patiëntenzorg;
  • het participeren in de stamceltransplantaties (inclusief cytoferese)
  • het verkrijgen van expertise in de morfologische beoordeling en immunofenotypering van bloed- en beenmerg
  • het participeren in alle hematologische (bij voorkeur multidisciplinaire) patiëntenbesprekingen;
  • de hematologische consulten op andere klinische afdelingen

Alternatief: gedurende 6 maanden een klinische stage (zoals boven beschreven), gevolgd door 6 maanden zaalsupervisie onder verantwoordelijkheid van een stafarts hematologie.

+ Poliklinische stage, tijdens de periode van het basispakket Hematologie, waarin gedurende ten minste 48 dagdelen (overeenkomend met één dagdeel per week gedurende één jaar) op de polikliniek hematologie naast de hemato-oncologie ook ervaring wordt opgedaan met diagnostiek en behandeling van patiënten met benigne hematologische aandoeningen en stollingsproblemen.

+ Stage ‘Laboratorium en Klinische Advisering’ (zes maanden), waarin ervaring wordt opgedaan in de laboratoriumtechnieken en de klinische advisering op het gebied van het hemostase- en tromboseonderzoek (ongeveer drie maanden) en immuno- hematologie/transfusiegeneeskunde (ongeveer 3 maanden). Voorts dient meer expertise te worden verkregen in bloed- en beenmergmorfologie en immunofenotypering. Ook kunnen hier de overige consulten op andere klinische afdelingen worden ondergebracht. Hij/zij krijgt onderwijs in de beoordeling van cytogenetisch/moleculair onderzoek, en diagnostiek van hemoglobinopathieën en thalassemieën.

3.3.2     Verdiepingsstage (zes maanden)

Deze stage kan naar keuze worden besteed aan een onderdeel van de hematologie. Dit kan zijn: de hemostase/trombose, de immunohematologie/ transfusiegeneeskunde, en de hemato-oncologie (inclusief radiotherapie) en/of de stamceltransplantatiekunde. Delen van deze  stage kunnen elders gedetacheerd worden doorgebracht.

Voor AIOS die vanaf 1/1/2014 met hun opleiding in de differentiatie hematologie starten is, in aanvulling op onderstaande opleidingseisen, ook de "Sanquin cursus Immunohematologische Diagnostiek II B, klinische benadering" een verplicht opleidingsonderdeel geworden. De cursus vindt meestal eind maart plaats (zie de agenda).

Met ingang van 1 januari 2014 gelden voor de Perifere stages een aantal eisen.

3.3.3Klinisch onderzoek en onderwijs

Gedurende het gehele opleidingsprogramma dient aandacht te worden besteed aan klinisch onderzoek in de hematologie. De internist in opleiding tot hematoloog dient minimaal één artikel te schrijven in een wetenschappelijk tijdschrift en één voordracht te houden voor een wetenschappelijke vereniging.

Minimaal 30 uur per jaar dient ‘hematologisch’ onderwijs te worden genoten in de vorm van geaccrediteerde scholing. Om in aanmerking te komen voor registratie is aantoonbare aanwezigheid op één Klinische Dag (NVvH), één Dutch Hematology Congress (inclusief deelname aan de masterclass beenmergdiagnostiek), twee landelijke onderwijsdagen (JNVvH), één diagnostiekdag (NVvH), één Sanquin cursus Immunohematologische diagnostiek en één Wenckebachcursus (basis) verplicht.

De Wenckebach cursus (gevorderden) en de jaarlijkse congressen van de American Society of Hematology (ASH) en de European Hematology Association (EHA) worden sterk aanbevolen.

N.B. De onderdelen van het opleidingsprogramma dienen zoveel mogelijk in een aaneengesloten periode te worden afgewerkt. Programmaonderdelen kunnen worden gesplitst of gecombineerd, mits de duur en zwaarte overeenkomt met het hierboven gestelde. Bij voorkeur dient de klinische stage gelijk op te gaan dan wel vooraf te gaan aan de stage poliklinische werkzaamheden. Wanneer betrokkene een promotieonderzoek doet binnen de hematologie, kunnen de stages worden verdeeld over een langere periode.

4. Optioneel: Perifere stage

De eisen waaraan een perifere stage moeten voldoen, staan vermeld in het separaat document “Perifere stage binnen de differentiatie hematologie” (download document of kijk op www.internisten.nl/differentiaties/hematologie ).

5.      Opleidingsafdeling en staf

5.1       De opleidingsafdeling

De opleidingsafdeling dient te beschikken over een klinische afdeling voor hematologische intensieve zorg en een transplantatie-erkenning (Regeling hematopoietische stamceltransplantatie VWS). De afdeling beschikt over eigen polikliniek-faciliteiten. De afdeling participeert in ‘clinical trials’ georganiseerd door HOVON en/of EORTC. De afdeling is erkend als hemofiliebehandelcentrum of verzorgt een stage in een erkend hemofiliecentrum. Er vinden ten minste maandelijks literatuurbesprekingen / refereeravonden plaats. De afdeling onderhoudt contacten met, en heeft professionele inspraak in, laboratoria waar hematologische, hemostase, immunologische, cytogenetische en moleculair-biologische diagnostiek en onderzoek plaatsvindt. In het ziekenhuis is een erkend isotopenlaboratorium en een afdeling radiotherapie. Het ziekenhuis heeft een bibliotheek waarin zich een aantal standaardwerken en wetenschappelijke tijdschriften op het gebied van de hematologie en de medische oncologie bevindt. Het ziekenhuis heeft opleidingsbevoegdheid in de Interne Geneeskunde. De afdeling heeft de mogelijkheid om een deel van het opleidingsprogramma uit te voeren in samenwerking met een geaffilieerd opleidingsziekenhuis.

5.2       De Staf

De opleidingsafdeling wordt geleid door een internist met hematologie als geregistreerde differentiatie, ondersteund door minimaal drie internist-hematologen.

6.       Erkenning van de opleiding

Een afdeling Hematologie kan worden erkend als opleidingsafdeling voor de differentiatie Hematologie binnen de Interne Geneeskunde indien is voldaan aan de eisen onder 5.1 en 5.2 én is voldaan aan de vereisten uit het CCMS Besluit Interne Geneeskunde (in werking getreden op 1/1/2011). Om voor erkenning als opleidingsinrichting in aanmerking te komen gelden volgens genoemd besluit de volgende eisen:

“(…) een universitaire opleidingsinstelling kan worden erkend voor zowel enkelvoudig als samengestelde differentiaties;

(…) de niet-universitaire opleidingsinstelling kan worden erkend voor één of meerdere samengestelde differentiaties (elk met een duur van acht maanden), mits deze word(t) (en) aangeboden in samenwerking met een universitaire opleidingsinrichting.

(…) welke opleidingsonderdelen de universitaire of niet-universitaire opleidingsinstelling mag verzorgen, kortom, voor welk gedeelte van de opleiding men wordt erkend, wordt bepaald door (…):

  • voor de universitaire opleidingsinstelling is dat tenminste twee van de eerste vier opleidingsjaren (…) en ten hoogste alle zes de opleidingsjaren (…);
  • voor de niet-universitaire opleidingsinstelling is dat ook tenminste twee van de eerste vier opleidingsjaren (…) en ten hoogste alle vier de eerste opleidingsjaren plus één of meerdere samengestelde differentiaties van elk acht maanden (…).
  • De niet-universitaire opleidingsinrichting dient op grond van het Kaderbesluit CCMS een samenwerkingsovereenkomst te sluiten met een andere, i.c. universitaire opleidingsinrichting. Die overeenkomst gaat over de afstemming van de onderdelen die de opleidingsinrichtingen verzorgen. Van de niet-universitaire opleidingsinrichting die één of meerdere samengestelde differentiaties wil verzorgen wordt tevens verwacht dat zij de invulling van die differentiatie(s) afstemt met de universitaire opleidingsinrichting.”

De erkenning dient te worden aangevraagd bij het Bestuur van de Nederlandsche Internisten Vereniging (NIV) en wordt verleend door het Concilium Medicinae Internae op advies van de Sectie Hematologie. Drie maanden voor de visitatie van de opleiding Interne Geneeskunde wordt de opleiding in de differentiatie gevisiteerd door twee leden van de Sectie Hematologie en één junior (J)NVvH-lid. Het advies van de visitatiecommissie wordt ter beoordeling voorgelegd aan het Concilium Medicinae Internae, die de erkenning verleent.

7.      Registratie, diploma’s en toetsing

De registratie als internist met de differentiatie Hematologie binnen de Interne Geneeskunde kan binnen zes maanden na afronding van het laatste opleidingsonderdeel in de (laatst gevolgde) differentiatie worden verleend aan de internist die aan het opleidingsprogramma, zoals omschreven in paragraaf 3 van de Opleidingseisen voor de differentiatie binnen de Interne Geneeskunde, heeft voldaan. Hij/zij dient zich bij aanvang van de opleiding bij de Sectie Hematologie van de NIV te hebben aangemeld middels het daarvoor bestemde aanmeldingsformulier.

Na beëindiging van de opleiding dienen zowel door de opleider als de in de differentiatie opgeleide internist de daarvoor bestemde formulieren te worden ingevuld teneinde registratie in de differentiatie bij de NIV aan te kunnen vragen.

De registratie wordt verleend door de NIV op advies van de Sectie Hematologie nadat de opleider hematologie heeft verklaard dat de eindtermen van de opleiding in de differentiatie in voldoende mate zijn bereikt. Inschrijving vindt plaats in een register van de NIV, dat door de NIV wordt aangelegd en bijgehouden. Als bewijs van inschrijving wordt aan de internist met de differentiatie een certificaat uitgereikt. De registratie wordt iedere vijf jaar hernieuwd door de NIV nadat de Sectie Hematologie beoordeeld heeft of wordt voldaan aan de voorwaarden omschreven onder punt 8.

Aan de (her)registratie zijn geen kosten verbonden, wel is lidmaatschap van de NIV vereist.

8.      Herregistratie en nascholing

Een internist met de differentiatie Hematologie of met de gecombineerde differentiatie Hematologie / Oncologie blijft opgenomen in het register wanneer aan de volgende punten is voldaan:

  1. Hij/zij is werkzaam in een centrum met voldoende poliklinische en klinische faciliteiten voor diagnostiek en behandeling van patiënten met hematologische (en oncologische) ziekten.
  2. Hij/zij is werkzaam in een centrum waarvan het laboratorium actief de ontwikkelingen binnen de Hematologie (en Oncologie) volgt en bovendien deelneemt aan landelijk overleg ten aanzien van hematologisch laboratoriumonderzoek.
  3. Hij/zij geeft blijk voldoende nascholingsactiviteiten in de Hematologie (en de Medische Oncologie) te volgen. Naast het volgen van postacademisch onderwijs is hier te denken aan het bijwonen van refereerbijeenkomsten in universitaire opleidingsklinieken of bijvoorbeeld eenmaal per vijf jaar gedurende enkele dagen weer actief participeren in een universitaire kliniek.
  4. Hij/zij is aantoonbaar aanwezig geweest in minimaal de helft van de in de betreffende periode gehouden edities van het Dutch Hematology Congress.
  5. Om voor herregistratie in de differentiatie in aanmerking te komen, dient men ingeschreven te zijn als internist in het Medisch Specialisten Register en bovendien aan de volgende criteria te voldoen:
  • ten minste 28 uur per jaar geaccrediteerde nascholing in de differentiatie hematologie. Voor de gecombineerde differentiatie geldt 20 uur per jaar geaccrediteerde nascholing in de differentiatie hematologie en 20 uur per jaar geaccrediteerde nascholing in de differentiatie oncologie
  • ten minste 12 patiëntgebonden uren per week werkzaam in de differentiatie hematologie. Voor de gecombineerde differentiatie geldt ten minste 10 patiëntgebonden uren per week werkzaam in de differentiatie hematologie en 10 patiëntgebonden uren per week werkzaam in de differentiatie oncologie.